Het leed- weet – en vergeetvermogen.

De evolutie,  gezien door Charles Darwin, bracht
oneindige verscheidenheid in de natuur en in de cultuur.  
Toch is het goed te kijken naar wat niet verscheiden is..
Er zijn gebieden waarop alle mensen gelijk zijn.
Zijn er gebieden waarop ze niet alleen gelijk zijn,
maar ook “ anders “ dan alle andere op aarde levende wezens?
Kunnen mensen door gelijk te zijn zich met andere mensen verbonden voelen?
 
Mensen kunnen zich met andere mensen verbonden voelen door gelijkheid in
cultuur, religie, taal, geschiedenis, politieke en natuurlijke grenzen…
Deze soort gelijkheid van mensen is in tijd en ruimte beperkt.
Wat echter voor alle mensen geldt en niet beperkt is in tijd en ruimte,
wat alle mensen gemeenschappelijk hebben is het menselijke
leed-weet- en vergeetvermogen. Hierdoor onderscheidt zich de mens.

Het lijdensvermogen van de mens is groter dan dat van
de dieren, omdat hij  behept is met een groot weetvermogen
en slechts met een beperkt vergeetvermogen. Mensen
kunnen intens lijden, ook bij het zien van het lijden van anderen.
Ze kunnen zich met anderen vereenzelvigen.
Mensen weten welk lijden onafwendbaar te wachten staat.
Ze kunnen geleden leed vaak niet vergeten en present en
toekomstig leed niet wegdenken. Menselijk lijden kan
zeer intens zijn en lang aanhouden. Het leed- weet- en vergeetvermogen
verbindt alle mensen. Alle levende wezens, ook de dieren, kennen angsten, maar de
levensangst, de existentiële angst, is kenmerkend voor de mens.

Meelijwaardig en meelijvaardig.

De mens, behept met genoemde drie vermogens, is in zekere zin
beklagenswaardig. Het volstaat een ogenblik te denken aan het
lijden dat we individueel en in familieverband ondergaan en aan het
lijden van miljoenen die verder van ons af staan..
In de grond zijn menselijke wezens deerniswekkend en deerniswaardig.
Met een nieuw woord mogen we zeggen dat ze meelijwaardig
zijn. Mensen zijn inderdaad vaak ( altijd ) meelijwaardig, maar ze zijn
ook meelijvaardig. Ze zijn meelijvaardig omdat hun weetvermogen
hen toelaat het lijden van andere mensen te kennen, mede te lijden,
te helpen en solidair te zijn… zich verbonden te voelen en het egoïsme te overwinnen.

Egoïsme en geheiligd egoïsme

Daar waar alle aardbewoners ( allen behept met hetzelfde leedvermogen  
en min of meer dezelfde existentiële angsten ) voortdurend bewijs zouden
moeten leveren van meelijvaardigheid en solidariteit, zien we dat  
kortzichtige egoïsmen op alle niveaus samenwerking en hulpverlening
afremmen en onmogelijk maken.
 
Naast de egoïsmen van individuen, gezinnen en kleine groepen, die
meestal bedwongen worden door sociale controle, regels en wetten zijn er
de egoïsmen van naties, staten en continenten die bijna niet  bedwongen
worden . Er zijn geen bovennationale wetgevers, er is geen bovennationale
politiemacht. Afspraken ter verhindering van onrecht, conflicten en rampen
worden nauwelijks gemaakt en niet nageleefd. Schuld is het nationalisme.
Nationalisme is collectief egoïsme. Het wordt aanvaard. Nationalisme is niet
oneerbaar. Nationalisme is ” geheiligd ” collectief egoïsme. Het kan
extreme vormen aannemen wanneer het ” verrijkt ” wordt met
racisme of religieus fundamentalisme. Het kan noodlottig zijn
wanneer het gepresenteerd wordt als zijnde in het zakelijke economische
eigenbelang van het eigen volk. We lazen in De Morgen
” Gefortuneerde regio’s willen niet langer meebetalen voor hun armere
broers “
Democraten moeten om ernstig en geloofwaardig te zijn zich keren tegen hun
eigen nationalisme en niet alleen tegen dat van de anderen..
 
Als Vlaamse democraten inzake solidariteit serieus en betrouwbaar willen zijn, moeten
ze nagaan wat te zeggen tegen hen die zich in Vlaanderen
uitdrukkelijk nationalisten noemen of hen die binnen universalistische partijen
nationalistische  stellingen innemen. Zij ontkennen dat wat alle mensen verbindt.

Ludo Dierickx,